Serwis farmaceutyczny
szukaj w farmacjaija.pl


Profilaktyka

Otyłość jako objaw choroby

- 2013-12-16

Sposób na skurcze

Może pojawić się u każdego i w każdej chwili, ale przeważnie atakuje w nocy. Ból, jaki mu towarzyszy, często jest nie do zniesienia. Każdy...

Cytryna w herbacie

Herbata z cytryną jest niezdrowa. Bezpośrednim winowajcą uszczerbku na zdrowiu jest aluminium, które odkładając się na przykład w mózgu może prowadzić do choroby Alzheimera.

Wakacyjne przeziębienia

Lato, słońce, błękitne niebo, szafirowe morze... Zatkany nos, ból głowy i gardła, łamanie w kościach, temperatura. Coś się nie zgadza?...

Otyłość towarzyszy ludzkości od wieków. Jednak nigdy nie obserwowano zjawiska tak gwałtownego wzrostu występowania tej choroby. Nie we wszystkich przypadkach przyczyną są złe nawyki.


Otyłość to nie tylko problem kosmetyczny. Choroba ta stanowi zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia pacjentów. Udowodniono związek nieprawidłowej masy ciała z depresją: nie bez powodu w XX w. wzrosła zachorowalność na obie choroby: otyłość i depresję. Problemu zbyt wysokiej wagi nie należy zrzucać od razu na karb złej diety, objadania się i małej aktywności fizycznej. Wiele chorób, szczególnie zaburzeń endokrynologicznych, może skutkować otyłością.


Wielki mały gruczoł

Jedną z najczęstszych chorób, w których obraz wpisana jest otyłość, stanowi niedoczynność tarczycy. Zespół objawów jest wywołany niedoborem tyroksyny i wynikającym z tego niedostatecznym działaniem trijodotyroniny – hormonów tarczycy.
Choroba może wystąpić w każdym wieku, ale najczęściej daje o sobie znać u kobiet w okresie okołomenopauzalnym, a przyczyną jest zwykle proces autoimmunologiczny w postaci choroby Hashimoto. Typowy dla niedoczynności tarczycy jest przyrost masy ciała i ogromne trudności z redukcją masy ciała pomimo aktywności fizycznej i niskokalorycznej diety.

Dzieje się tak, ponieważ na skutek niedostatecznego stężenia hormonów tarczycy dochodzi do znacznego spowolnienia tempa przemiany materii. Choroba oprócz nadwagi powoduje wiele innych dolegliwości, ponieważ hormony tarczycy oddziałują na wiele narządów i układów. Często występuje chroniczne osłabienie, zmęczenie, zmniejszona tolerancja wysiłku, łatwe marznięcie, zaparcia, bradykardia, niskie ciśnienie tętnicze, kłopoty z pamięcią, koncentracją, a także zaburzenia miesiączkowania i ochrypły, matowy głos (pogrubienie języka i strun głosowych). Skóra chorych z niedoczynnością tarczycy jest sucha i szorstka, włosy suche i łamliwe. Charakterystyczny jest obrzęk powiek i często także rąk.

Podstawowym badaniem ułatwiającym diagnozę, dostępnym w każdym laboratorium, jest określenie stężenia TSH w surowicy. W niedoczynności tarczycy na skutek niedoboru hormonów dochodzi do nadmiernego wzrostu TSH. Ponadto stężenie fT4 jest obniżone, podobnie jak także fT3. Zwiększony poziom przeciwciał przeciwtarczycowych, głównie anty-TPO, wskazuje na autoimmunologiczne podłoże choroby. Nieprawidłowości może wykazywać także USG tarczycy. Dość typowym objawem jest hipercholesterolemia.

Leczenie choroby jest stosunkowo proste: polega na substytucji hormonów tarczycy zwykle przez całe życie. Terapia nie jest skomplikowana: codziennie rano pół godziny przed posiłkiem pacjenci muszą przyjmować tabletkę z odpowiednią dawką leku. Po ustaleniu dawki docelowej znacznie łatwiejsza jest redukcja wagi i powrót do prawidłowej masy ciała.

Problem nie tylko ginekologiczny

Otyłość jest jednym z objawów zespołu wielotorbielowatych jajników (PCOS), schorzenia, którego istotą jest dysfunkcja jajników będąca wynikiem zaburzeń metaboliczno-endokrynologicznych.
Objawy ujawniają się zwykle po okresie pokwitania i trwają do przekwitania. Średnio co druga pacjentka z PCOS jest otyła. Poza tym u chorych występują zaburzenia miesiączkowania, trudności z zajściem w ciążę, a także hirsutyzm i trądzik, które są skutkiem hiperandrogenizmu. USG wykazuje wielotorbielowatość jajników.


W badaniach krwi typowe jest zwiększone stężenie androgenów: testosteronu, androstendionu, a w niektórych przypadkach także DHEA-S. U pacjentek możliwe jest zwiększone stężenie LH w surowicy, natomiast stosunek LH do FSH przekracza dwa. Często występuje też oporność na insulinę i wynikająca stąd nieprawidłowa glikemia na czczo lub nieprawidłowa tolerancja glukozy, a nawet cukrzyca.
Leczenie otyłości związanej z PCOS polega na terapii głównego schorzenia. Terapia jest objawowa i polega na przyjmowaniu leków zmniejszających wydzielanie lub hamujących działanie androgenów, a w przypadku pacjentek, które chcą zajść w ciążę – na przyjmowaniu także leków pobudzających jajeczkowanie. W nielicznych przypadkach stosuje się leczenie operacyjne (zmniejszenie masy jajników).

(Nad)waga genów

Otyłość jest także jednym z objawów zespołów i chorób genetycznych. Spośród dziedziczonych autosomalnie dominująco można wymienić zespół Pradera i Williego, rodzinną miejscową lipodystrofię Dunningana, zaś wśród dziedziczonych autosomalnie recesywnie choćby zespół Cohena. Nadmierna masa ciała często towarzyszy także zespołowi Turnera i zespołowi Downa.


Choroba czy zespół?

Otyłość i wiele innych objawów tworzących zespół i chorobę Cushinga są spowodowana nadmiarem glikokortykosteroidów (GKS). W przypadku zespołu Cushinga przyczyną jest nadmiar kortyzolu wydzielany przez guz nadnercza, natomiast w chorobie Cushinga hiperkortyzolemia spowodowana jest nadmiarem kortykotropiny (ACTH) wydzielanej przez gruczolaka przysadki. Nadmierna masa ciała jest jednym z dominujących objawów choroby. Często dochodzi do szybkiego tycia. Pacjenci mają dość charakterystyczny wygląd: występuje u nich otyłość typu centralnego. Tkanka tłuszczowa odkłada się na karku („byczy kark” ) i na tułowiu. Jednocześnie występują poduszeczki tłuszczowe w dołkach nadobojczykowych, szeroka szyja i zaokrąglona twarz („księżycowata”).

Typowe dla choroby i zespołu Cushinga są szczupłe kończyny (kontrastują z otyłością centralną), scieńczenie skóry, łatwe tworzenie wylewów krwawych, rozstępy na skórze brzucha, bioder, ud i sutków. U większości chorych występuje nadciśnienie tętnicze, często także nieprawidłowa tolerancja glukozy lub cukrzyca, dyslipidemia i osteoporoza. Poza badaniami biochemicznymi i morfologią krwi konieczne są badania hormonalne, zwłaszcza wydalanie kortyzolu w dobowej zbiórce moczu i test hamowania z deksametazonem. Występuje zwiększone stężenie kortyzolu we krwi i brak dobowego rytmu wydzielania kortyzolu.

Duże znaczenie mają badania obrazowe: tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny nadnerczy, a także rezonans magnetyczny przysadki mózgowej w celu wykluczenia gruczolaka. Leczenie zespołu lub choroby Cushinga jest przede wszystkim operacyjne. Polega na usunięciu przyczyny hiperkortyzolemii: odpowiednio gruczolaka przysadki lub guza nadnercza.

Masa ciała a leki

Nadmierny przyrost masy ciała mogą także powodować niektóre leki stosowane w terapii innych schorzeń. Przykładem są glikokortykosteroidy, leki przeciwdepresyjne, neuroleptyki, część leków hipotensyjnych (beta-blokery, alfa-blokery, klonidyna), a także preparaty stosowane w leczeniu cukrzycy, głównie pochodne sulfonylomocznika i insulina. Metformina zaś ma działanie ułatwiające redukcję masy ciała.

Anna Jaworska
specjalista medycyny rodzinnej


Komentarze czytelników (0)
Profilaktyka (1 z 99) następny »
Profilaktyka (1 z 99) następny »
  • Ostatnio dodane
  • Najczęściej czytane

Mapa farmaceutów

Masz aptekę,
hurtownię leków?
Dodaj swoją lokalizację
na naszej interaktywnej
mapie.

Wyślij e-kartkę...

swojej rodzinie,
znajomym, bliskim
i współpracownikom...
a może nam?
1 2