Serwis farmaceutyczny
szukaj w farmacjaija.pl


Profilaktyka

Skutki niedoboru estrogenów

- 2013-12-16

Choroba hemoroidalna – wciąż wstydliwy problem

Według danych WHO ponad jedna czwarta dorosłych ludzi na świecie ma problemy z hemoroidami. Najbardziej narażone są na nie osoby prowadzące...

Jesienne przeziębienia

Ze statystyk wynika, że corocznie w okresie jesiennym co czwarty Polak łapie przeziębienie

Katarowe dolegliwości

Czy to muchy w nosie? Nie! To katar. Dolegliwość pozornie mała, a jednak wielce dokuczliwa. Ogranicza możliwość odbierania bodźców ze...

Hormony grają wraz z układem nerwowym pierwsze skrzypce w zakresie regulacji funkcjonowania organizmu człowieka. Nic więc dziwnego, że długotrwały spadek stężenia estrogenów potrafi „przestroić” pracę wielu narządów i wpłynąć na jakość życia zarówno kobiet, jak i mężczyzn.

Estrogeny występują w trzech podstawowych formach – estradiolu, estronu i estriolu. Estradiol jest formą wywołującą najsilniejszy efekt farmakologiczny (w odniesieniu do dawki). Jest to aktywna forma estrogenu, produkowana głównie przez jajniki, choć możliwe jest również wytwarzanie estradiolu w nadnerczach z licznych prekursorów. Estron jest słabszą formą estrogenów, powstającą w brzusznych komórkach tłuszczowych. Nie jest on aktywny tkankowo, ale może być przekształcony do estradiolu, dlatego jest uważany za jego prekursor. Estriol jest natomiast metabolitem przemian estrogenu, wciąż oddziałującym na pewną ilość receptorów estrogenowych. Jest też produktem syntetyzowanym w czasie ciąży przez nadnercza płodu i metabolizowanym w obrębie łożyska i wątroby matki.

Estrogeny są hormonami kojarzonymi przede wszystkim z kobiecością. I rzeczywiście  – to one odpowiadają za wykształcenie żeńskich cech płciowych i za charakterystyczny dla kobiet wygląd. Mają wpływ na damską psychikę i zachowania seksualne.
Dla wielu osób zaskakujące jest to, że estrogeny pełnią także ważną funkcję u mężczyzn. W ich przypadku są one syntetyzowane w mosznie, mózgu i w tkance tłuszczowej, z odpowiednio przekształconego testosteronu. Choć stężenie estrogenów we krwi mężczyzn jest o wiele mniejsze niż u kobiet (ramka po prawej) to, jak się okazuje, mają spore znaczenie dla męskiej seksualności. Badania wykazały, że panowie, którzy mieli wysoki poziom testosteronu, a niski estrogenów, narzekali na spore problemy ze swoim libido. Mniejszą ruchliwością charakteryzowały się też ich plemniki.

Poziom estrogenów w przypadku kobiet zależy od fazy cyklu miesiączkowego, a u obu płci ma ścisły związek z wiekiem. Wyraźnie spada u kobiet po menopauzie i nieco łagodniej w trakcie męskiej andropauzy.

Drugie oblicze estrogenów

Działania estrogenów nie można zawęzić tylko do sfery seksualności. Ten aspekt działania hormonów ma związek z ich interakcją z receptorami estrogenowymi typu alfa. Z kolei oddziaływanie estradiolu na receptory typu beta korzystnie wpływa na utrzymanie gęstości włosów oraz poziomu nawilżenia i elastyczności skóry.

Estrogeny mają także protekcyjny wpływ na układ sercowo-naczyniowy. Kobiety przed okresem menopauzy są w znacznie mniejszym stopniu niż ich męscy rówieśnicy narażone na zawał serca i udar mózgu. Estrogeny wpływają również na gospodarkę wapniową. Zwiększają odkładanie wapnia w kościach, a tym samym stymulują wzrost kości i chrząstek oraz zapobiegają osteoporozie. Dotyczy to obojga płci.
Korzystne oddziaływanie „damskich” hormonów dotyczy także gospodarki lipidowej. Obniżają one poziom cholesterolu LDL, a podwyższają udział frakcji HDL.

Na tym nie koniec. W mózgu estrogeny wchodzą w interakcję z różnymi systemami neuroprzekaźników – GABA, dopaminergicznym i serotoninergicznym, przez co mają wpływ na motywację, procesy zapamiętywania, wnioskowania i mowę. Poprawiają wydolność i są źródłem siły i energii.

Menopauza – estrogeny na wyczerpaniu

Między 40. a 60. r.ż. wygasa hormonalna czynność jajników, z czym wiąże się spadek produkcji estrogenów. Towarzyszą mu objawy fizyczne: uderzenia gorąca i zlewne poty, kołatanie serca, suchość błon śluzowych, w tym utrudniająca współżycie suchość pochwy, zmiany skórne, wiotczenie piersi. Zmiany dostrzegalne są także w sferze psychiki: pojawiają się zaburzenia nastroju, problemy ze snem i z libido. U 1/3 kobiet są one na tyle uciążliwe, że wymagają terapii hormonalnej (HTZ).
Ponieważ estrogeny wpływają na sposób odkładania się tłuszczu w organizmie, w okresie postmenopauzalnym kobiety zaczynają tyć, nie jak do tej pory w rejonie bioder i ud, lecz podobnie jak mężczyźni, w okolicy brzucha. Otyłość brzuszna jest silnie skorelowana z ryzykiem udaru, chorób serca i cukrzycy, co według niektórych badaczy jest przyczyną dodatkowych problemów zdrowotnych u przekwitających kobiet. Rośnie także ryzyko osteoporozy.

Problemy ze skórą

Niskie stężenie estrogenów we krwi i związane z nim zaburzenia syntezy kolagenu i zmniejszona ilość epidermalnych podziałów mitotycznych sprawiają, że skóra staje się cieńsza, pogłębiają się zmarszczki i w związku z tym wygląda ona coraz starzej. Co ciekawe, udowodniono, że zmniejszona ilość kolagenu w skórze jest bardziej skorelowana ze spadkiem estrogenów w okresie przekwitania niż ze starzeniem chronologicznym.
Poza tym niedobór hormonów powoduje obniżenie zawartości kwasu hialuronowego i mukopolisacharydów w skórze. Klimakterium wiąże się więc z mniejszym poziomem nawilżenia naskórka. Niedobory estrogenu wpływają także na zmiany w syntezie lipidów, co pogłębia uczucie suchości skóry. Pojawiają się problemy z gojeniem się ran.

Terapia

Wiele uciążliwych objawów przekwitania można złagodzić, podając estrogeny (skojarzone z gestagenami) w postaci doustnej, donosowej lub transdermalnej. W przypadku suchości błon śluzowych okolic intymnych możliwe jest miejscowe (dopochwowe) podanie hormonów w formie kremu lub żelu.

Hormonalna terapia zastępcza (HTZ), jak wykazano w badaniach, zwiększała ilość kolagenu w skórze i pozytywnie wpływała na jej grubość, stopień nawilżenia i elastyczność. Każdy kij ma jednak dwa końce. Dane EBM nie wykazują, by doustne albo przezskórne podawanie estrogenów ograniczało ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych, udaru lub rozwoju choroby Alzheimera. Jest wręcz odwrotnie, już w ciągu pierwszych lat stosowania HTZ zgłasza się zwiększoną liczbę przypadków zakrzepicy żył, zatorowości płucnej, chorób dróg żółciowych, udarów i zawałów serca. Dłuższa farmakoterapia jest związana ze wzrostem ryzyka pojawienia się raka piersi. Zauważono natomiast korzystny wpływ HTZ w odniesieniu do osteoporozy, ale dopiero w 5-letniej obserwacji.

Badania wykazały również umiarkowaną skuteczność fitoestrogenów. W aptekach mamy wiele środków łagodzących objawy okołomenopauzalne, m.in. preparaty na bazie soi, pluskwicy, niepokalanka, lucerny i czerwonej koniczyny.
Konsekwencje niedoboru estrogenów


Prawidłowe wartości estrogenów*

  • Kobiety:

Estradiol     10-320 pg/ml**
Estron    50-80 pg/ml
Estriol    1,3-20,3 pg/ml ***

  • Mężczyźni:

Estradiol    15-40 pg/ml
* mierzone w osoczu krwi
** w zależności od fazy cyklu
miesiączkowego
** * w zależności od tygodnia ciąży

dr n. farm.  Natasza staniak


Komentarze czytelników (0)
« poprzedni Profilaktyka (2 z 99) następny »
« poprzedni Profilaktyka (2 z 99) następny »
  • Ostatnio dodane
  • Najczęściej czytane

Mapa farmaceutów

Masz aptekę,
hurtownię leków?
Dodaj swoją lokalizację
na naszej interaktywnej
mapie.

Wyślij e-kartkę...

swojej rodzinie,
znajomym, bliskim
i współpracownikom...
a może nam?
1 2